Wat is de 50/30/20 regel?
De 50/30/20 regel is een eenvoudige budgetregel om je netto inkomen te verdelen. Je splitst je maandinkomen in drie delen: 50% voor de dingen die moeten, 30% voor de dingen die je wilt en 20% voor je toekomst. De regel is bekend geworden door de Amerikaanse senator Elizabeth Warren, die hem beschreef in een boek over persoonlijke financiën. Het idee is dat je geen ingewikkelde categorieën of spreadsheets nodig hebt om grip te krijgen op je geld.
De kracht van de regel zit in de eenvoud. Wie nooit een budget heeft gemaakt, heeft vaak geen idee waar het geld blijft. Met drie potjes krijg je binnen een paar minuten een eerste beeld: geef ik te veel uit aan vaste lasten, of juist aan leuke dingen, en blijft er wel iets over voor sparen? Het is een startpunt voor een gesprek met jezelf of met je partner, geen strikte norm.
Hoe werkt de 50/30/20 regel?
Je rekent altijd met je netto inkomen, dus wat er na belasting en pensioenpremie op je rekening staat. Daarna deel je dat bedrag als volgt op:
- 50% behoeften (vaste lasten): huur of hypotheek, gas, water en licht, zorgverzekering, boodschappen, verzekeringen, telefoon, internet, vervoer naar je werk en minimale aflossing van schulden en leningen.
- 30% wensen (vrije keuze): uit eten, streamingdiensten, hobby's, kleding boven het noodzakelijke, vakanties, cadeaus en uitjes.
- 20% sparen en aflossen: geld voor je noodfonds, spaardoelen, pensioen en extra aflossing op schulden. Wil je weten hoe groot je buffer moet zijn? Gebruik dan de noodfonds calculator.
De calculator hierboven doet de rekensom voor je. Vul je daarnaast je werkelijke bedragen in, dan zie je per onderdeel het verschil met de richtlijn, in euro's en als percentage van je inkomen.
Rekenvoorbeeld met fictieve cijfers
Stel, Sanne heeft een netto inkomen van € 2.800,00 per maand. Volgens de regel komt dat neer op:
| Onderdeel | Percentage | Richtbedrag |
|---|---|---|
| Vaste lasten | 50% | € 1.400,00 |
| Vrije uitgaven | 30% | € 840,00 |
| Sparen en aflossen | 20% | € 560,00 |
In werkelijkheid betaalt Sanne € 1.750,00 aan vaste lasten, geeft ze € 650,00 uit aan vrije keuze en spaart ze € 400,00. Haar vaste lasten zijn dus 62,5% van haar inkomen, 12,5 procentpunt boven de richtlijn. Haar vrije uitgaven zijn 23,2%, ruim onder de 30%, en ze spaart 14,3% in plaats van 20%. Dat is geen falen: de huur in haar stad is gewoon hoog. Het geeft haar wel een concreet beeld. Ze kan kiezen om haar vrije uitgaven iets te verlagen om meer te sparen, of de verdeling bewust aanpassen naar 60/25/15.
Waarom Nederlandse vaste lasten vaak hoger liggen
De 50/30/20 regel komt uit de Verenigde Staten. In Nederland zijn de vaste lasten voor veel huishoudens zwaarder. Huur en hypotheek zijn de afgelopen jaren fors gestegen, energie en boodschappen zijn duurder geworden en een zorgverzekering is verplicht. Daardoor zit een groot deel van de huishoudens boven de 50%. Zeker in de Randstad is 60% of zelfs 70% aan vaste lasten niet ongebruikelijk, vooral bij alleenstaanden met een gemiddeld inkomen.
Gebruik de regel daarom als vergelijking, niet als oordeel. Zit je boven de 50%, dan zijn er twee opties: je vaste lasten verlagen (bijvoorbeeld door een goedkopere energieleverancier of verzekering) of je verdeling aanpassen. Veelgebruikte varianten zijn 60/20/20 en 60/25/15. Belangrijker dan het exacte percentage is dat je spaargeld opbouwt en geen schulden laat oplopen. Wil je weten hoeveel je na al je vaste lasten overhoudt? Probeer dan de vrije ruimte calculator.
Veelgemaakte fouten
- Rekenen met bruto inkomen. Je kunt alleen uitgeven wat je netto ontvangt. Met bruto kom je altijd te hoog uit.
- Boodschappen onder 'wensen' zetten. Eten is een behoefte. Alleen de uitgaven boven een normaal boodschappenpakket, zoals uit eten en afhaal, horen bij de 30%.
- Alle aflossing bij sparen tellen. De verplichte minimale maandlast van een lening is een vaste last. Alleen extra aflossing telt mee bij de 20%.
- Jaarlijkse kosten vergeten. Denk aan autobelasting, verzekeringen die je per jaar betaalt en cadeaus. Deel ze door twaalf en tel ze mee.
- De regel als strikte wet zien. Het is een vuistregel. Een maand waarin je de verdeling niet haalt, is geen mislukking.
Heb je schulden? Kijk dan ook naar het aflosplan voor schulden, zodat je weet hoe je het deel voor aflossing het slimst inzet.
Voor wie is de 50/30/20 regel wel en niet geschikt?
Wel geschikt voor beginners die nog nooit een budget hebben gemaakt, voor mensen met een stabiel inkomen en gemiddelde vaste lasten, en voor iedereen die snel wil zien of de verhouding tussen vast, vrij en sparen klopt. Ook handig als vergelijking naast je echte uitgaven.
Minder geschikt bij een zeer laag inkomen, waar de vaste lasten al ruim boven de 50% liggen en er weinig te verdelen valt. Ook bij een zeer hoog inkomen is 50% voor vaste lasten onnodig veel, en kun je veel meer dan 20% sparen. Bij een wisselend inkomen als zzp'er, bij hoge schulden of bij bijzondere omstandigheden, zoals een gezin met kinderopvang, werkt een eigen budget op maat beter. Een plan voor een groter doel, zoals een aanbetaling op een huis, vraagt om een specifiek spaarplan.
Zie je na het invullen dat het niet past? Dat is juist waardevol. Je weet nu waar je staat en kunt in je eigen gratis huishoudboekje bijhouden of je verdeling verbetert.
Deze calculator geeft een algemene richtlijn en is geen persoonlijk financieel advies.