Uitleg + interactieve calculator · 2026 / 2027

Hoe Wordt Geld Gemaakt?

Ontdek hoe banken geld creëren met leningen, wat er gebeurt wanneer iemand betaalt en waarom een aflossing het girale geld kan laten krimpen.

1. Wat gebeurt er als een bank een lening verstrekt?

Stel: je leent geld voor een huis. De bank schrijft een bedrag op je rekening bij, en registreert tegelijk dat je hetzelfde bedrag moet terugbetalen.

Nieuwe lening (€) Bijvoorbeeld een zakelijke lening of een deel van een hypotheek.

Deel dat naar een andere bank wordt betaald (%) Geld verdwijnt niet: het verhuist naar een andere rekening.

Deel van lening dat wordt afgelost (%) Alleen aflossing van de hoofdsom vernietigt het gecreëerde deposito in dit vereenvoudigde model.

Banken kunnen niet onbeperkt leningen verstrekken. Er gelden kapitaal-, liquiditeits-, kredietrisico- en toezichtseisen. Bovendien moeten banken betalingen naar andere banken kunnen afwikkelen.

2. De balans: bezittingen en verplichtingen

Een bank kan niet alleen 'gratis geld' boeken; bij elke lening hoort ook een terugbetalingsvordering en risico.

UITSTAANDE LENING NA AFLOSSING

—

Voorbeeld, veranderingen door deze lening (niet de gehele bankbalans)

Bank A · lening op actiefzijde—

Bank A · deposito op passiefzijde—

Bank B · deposito op passiefzijde—

Totale door lening ontstane deposito's—

Wat leer je hiervan?

💶 Krediet creëert giraal geld

Een nieuwe banklening kan tegelijk een nieuw banktegoed en een schuld doen ontstaan. Niet alle nieuwe kredieten vergroten het totale geld evenveel, bijvoorbeeld bij transacties met bestaande financiële activa.

↔️ Betalen verplaatst geld

Als je geld aan iemand bij een andere bank betaalt, verandert welke bank het deposito heeft. Banken regelen onderling de afwikkeling met centrale-bankgeld.

🧾 Aflossen verlaagt deposito's

Als je de hoofdsom terugbetaalt vanuit een banktegoed, neemt in dit model de uitstaande lening én het bijbehorende girale geld af.

Maar maakt de ECB dan niet het geld?

De centrale bank creëert centralebankgeld, zoals reserves van commerciële banken en bankbiljetten. Commerciële banken creëren vooral giraal geld bij kredietverlening. Dat zijn verschillende vormen van geld met verschillende rollen.

Wat gebeurt er met de rente die je betaalt?

De rente is een kostenpost voor de lener en opbrengst voor de bank. Het is niet juist om te zeggen dat voor iedere euro rente eerst extra geld moet worden geleend. Rente-ontvangsten kunnen via lonen, uitgaven, belastingen en dividenden terugkeren naar de economie.

Betekent geldcreatie automatisch inflatie?

Nee. Inflatie hangt af van onder meer vraag, aanbod, productiviteit, energieprijzen, verwachtingen en geld- en kredietontwikkelingen. Kredietgroei is één mogelijk onderdeel.

DNB · uitleg geldschepping Bank of England · geldcreatie

Wat betekent dit voor je maandbudget?

Reken vrij door, en leg daarna je inkomen en vaste lasten vast in BudgetFlow. Je ziet direct wat je overhoudt en kunt met een scenario testen wat een andere rente, prijs of keuze doet. Gratis en in het Nederlands.

Start gratis Alle tools

Veelgestelde vragen

Hoe maken banken geld?

Als een bank een lening verstrekt, schrijft ze het bedrag bij op de rekening van de lener. Dat girale geld bestond daarvoor nog niet. De bank boekt tegelijk een vordering op de lener.

Wat gebeurt er als een lening wordt afgelost?

Dan verdwijnt het bedrag van de rekening en wordt de vordering kleiner. Daardoor kan de hoeveelheid giraal geld krimpen.

Is dit financieel advies?

Nee. Dit is een educatieve uitleg met een rekenvoorbeeld.

1. Wat gebeurt er als een bank een lening verstrekt?

2. De balans: bezittingen en verplichtingen

Wat leer je hiervan?

💶 Krediet creëert giraal geld

↔️ Betalen verplaatst geld

🧾 Aflossen verlaagt deposito's

Maar maakt de ECB dan niet het geld?

Wat betekent dit voor je maandbudget?

Veelgestelde vragen

Meer tools